Kiến Ba Khoang: Nhận Biết, Xử Lý Khi Dính Dịch Và Cách Phòng
Điều quan trọng nhất cần nhớ: kiến ba khoang không đốt và không cắn. Tổn thương da xảy ra khi dịch trong cơ thể chúng dính lên da - thường là do bạn đập, chà hoặc miết con kiến trên da. Vì vậy nếu thấy kiến ba khoang bò trên người, hãy thổi hoặc dùng giấy gạt nhẹ cho nó đi, tuyệt đối không đập.
Kiến ba khoang là loài gì?
Kiến ba khoang thuộc giống Paederus, họ Staphylinidae. Trong họ này có khoảng 25 loài Paederus, trong đó Paederus fuscipes phân bố rộng trên toàn thế giới và phát triển ở hầu hết các hệ sinh thái đồng ruộng vùng nhiệt đới.
Ở Việt Nam, loài này được ghi nhận nhiều tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, những cánh đồng bao quanh Thành phố Hồ Chí Minh và một số vùng trồng rau ngoại thành Hà Nội.
Con trưởng thành kiếm ăn trên mặt đất, vùng đầm lầy và trên ruộng lúa. Ban đêm chúng bị ánh sáng đèn thu hút mạnh nên hay bay vào nhà - đó là lý do khu dân cư gần đồng ruộng thường gặp nhiều vào mùa gặt và mùa mưa.
Vòng đời
Kiến ba khoang phát triển qua bốn giai đoạn: trứng, ấu trùng (hai tuổi), nhộng và thành trùng. Thời gian ủ trứng trung bình khoảng 3 đến 19 ngày, giai đoạn ấu trùng tuổi 1 khoảng 4 đến 22 ngày, sau đó tiếp tục qua ấu trùng tuổi 2 và nhộng trước khi thành con trưởng thành.
Vì sao gây tổn thương da?
Trong dịch cơ thể kiến ba khoang có chất gây phồng rộp da. Chất này chỉ phát tán khi cơ thể côn trùng bị vỡ - nghĩa là khi bạn đập, chà hoặc vô tình đè lên chúng. Sau khi dính, vùng da thường xuất hiện vệt đỏ rát, nổi mụn nước theo đúng đường miết tay.
Một đặc điểm dễ nhận ra là tổn thương thường có hình vệt dài hoặc hình đối xứng ở vùng da gấp - do dịch bị lan khi bạn quệt tay hoặc khi hai vùng da áp vào nhau.
Nên làm gì khi dính dịch kiến ba khoang?
Không chà xát
Chà mạnh làm dịch lan rộng và tổn thương nặng thêm.
Rửa sạch ngay
Rửa vùng da tiếp xúc bằng nước sạch và xà phòng càng sớm càng tốt.
Không tự bôi thuốc tùy tiện
Nhiều loại thuốc bôi không phù hợp có thể làm tình trạng nặng hơn.
Đi khám khi cần
Nên đến cơ sở y tế nếu tổn thương lan rộng, ở vùng mắt, hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.
Đây là thông tin chung mang tính tham khảo. Việc chẩn đoán và điều trị cụ thể nên do nhân viên y tế thực hiện, đặc biệt với trẻ nhỏ hoặc khi tổn thương gần vùng mắt.
Cách phòng tránh
Tắt bớt đèn không cần thiết vào buổi tối, nhất là đèn gần cửa sổ và ban công.
Lưới cho cửa sổ, cửa ra vào và ô thông gió là biện pháp bền và không dùng hóa chất.
Trước khi dùng, đặc biệt với đồ phơi ngoài trời qua đêm.
Dùng giấy gạt nhẹ cho kiến đi thay vì đập hoặc dùng tay bắt.
Cắt cỏ dại, dọn khu vực ẩm - nơi côn trùng trú ngụ ban ngày.
Với nhà gần ruộng, phun tồn lưu ban công và quanh cửa sổ giúp giảm đáng kể số lượng bay vào.
Tìm hiểu thêm
- Dịch vụ diệt kiến tận gốc - lưu ý: kiến ba khoang không xử lý được bằng bả như kiến thường.
- Các phương pháp diệt kiến - vì sao mỗi loài cần cách xử lý khác nhau.
- Dịch vụ phun diệt muỗi - xử lý đồng bộ côn trùng bay vào nhà ban đêm.
Câu Hỏi Thường Gặp
Kiến ba khoang có cắn hay đốt người không?
Không. Kiến ba khoang không cắn cũng không đốt. Tổn thương da xảy ra do dịch trong cơ thể chúng dính lên da khi bị đập vỡ hoặc chà miết. Đây là lý do vì sao cách xử lý đúng khi thấy chúng bò trên người là thổi hoặc gạt nhẹ đi, không đập.
Có diệt kiến ba khoang bằng bả như kiến thường được không?
Không. Kiến ba khoang không có tập tính tha mồi về tổ như kiến thường nên phương pháp bả không hiệu quả. Hướng xử lý phù hợp là giảm ánh sáng thu hút vào ban đêm, lắp lưới chắn và phun tồn lưu ở khu vực cửa sổ, ban công, hành lang.