Mối Gỗ Khô: Loài Sống Trong Gỗ, Rất Khó Phát Hiện Sớm
Tóm tắt: Mối gỗ khô (Cryptotermes domesticus Haviland) sống trọn đời bên trong khối gỗ, không cần tiếp xúc với đất và không đắp đường đất như mối nhà. Vì vậy chúng gần như không để lại dấu hiệu bên ngoài - thứ duy nhất bạn thường thấy là những hạt phân nhỏ như mùn cưa rơi dưới đồ gỗ. Loài này phân bố rộng khắp Việt Nam, từ đồng bằng đến trung du miền núi.
Loài này phân bố ở đâu?
Trong nước: phân bố rất rộng, đã phát hiện từ vùng đồng bằng cho đến trung du và miền núi.
Ngoài nước: Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia, Đài Loan, Indonesia, Australia, Sri Lanka, quần đảo Solomon, Fiji, Samoa và Panama.
Khác biệt cốt lõi so với mối nhà
| Đặc điểm | Mối gỗ khô | Mối gỗ ẩm (mối nhà) |
|---|---|---|
| Liên hệ với đất | Không cần, sống hẳn trong gỗ | Cần, giữ liên hệ với tổ dưới đất |
| Đường đất | Không đắp | Đắp đường đất trên tường, chân cột |
| Yêu cầu độ ẩm | Thấp, sống được trong gỗ khô | Cao, ưa nơi ẩm |
| Quy mô đàn | Nhỏ hơn nhiều | Có thể hàng trăm nghìn cá thể |
| Dấu hiệu dễ thấy | Hạt phân nhỏ như mùn cưa rơi ra | Đường đất, gỗ rỗng ruột |
| Cách lây lan | Theo đồ gỗ, mối cánh bay tới | Từ tổ dưới đất lan vào công trình |
Đặc điểm hình thái
Mối lính
Phần trước của đầu màu đen, phần sau màu nâu hồng, hàm trên màu đen. Nhìn từ phía bên, trán thẳng đứng hoặc vát lõm vào trong tạo thành mặt nghiêng; mặt nghiêng này cùng hàm trên tạo thành góc nhỏ hơn 90 độ. Nhìn từ trên xuống, đầu dày và gần như vuông, hai bên song song, phần sau đầu tròn.
Râu đầu đính ở hai bên phần trước của đầu, phía dưới mỗi hốc chân râu có một u lồi to hướng lên trên. Mắt nằm ngay phía sau râu đầu. Râu có 12 đến 14 đốt, trong đó đốt thứ hai dài gần bằng nửa đốt thứ nhất, đốt thứ ba ngắn hơn đốt thứ hai và đốt thứ tư thường rất ngắn.
Chính phần đầu vuông, dày với mặt trán vát lõm là đặc điểm nhận dạng đặc trưng nhất của mối lính nhóm mối gỗ khô.
Dấu hiệu nhận biết mối gỗ khô
◆Hạt phân nhỏ dưới đồ gỗ
Dấu hiệu quan trọng nhất. Phân mối gỗ khô là những hạt nhỏ, khô, rơi thành đống nhỏ dưới tủ, giường, khung tranh.
◆Lỗ nhỏ trên bề mặt gỗ
Lỗ đùn phân do mối tạo ra để đẩy phân ra ngoài, thường rất nhỏ và dễ bỏ qua.
◆Gỗ nhẹ và rỗng bất thường
Món đồ gỗ nhẹ hơn cảm giác thường thấy, gõ vào nghe rỗng dù bề mặt còn nguyên.
◆Không có đường đất
Nếu thấy gỗ bị ăn mà tuyệt nhiên không có đường đất nào thì nhiều khả năng là mối gỗ khô chứ không phải mối nhà.
Vì sao loài này khó xử lý theo cách thông thường?
Vì mối gỗ khô không đi ra ngoài kiếm ăn và không giữ liên hệ với đất, phương pháp đặt hộp nhử trên đường mối đi - vốn rất hiệu quả với mối nhà - lại không áp dụng được. Cả đàn nằm gọn bên trong khối gỗ.
Do đó hướng xử lý thường là can thiệp trực tiếp vào khối gỗ bị nhiễm, kết hợp kiểm tra toàn bộ đồ gỗ khác trong nhà vì mối cánh có thể đã bay sang lập đàn mới ở nơi khác. Việc xác định đúng loài ngay từ đầu quyết định phương án xử lý, nên bước khảo sát rất quan trọng.
Phòng ngừa mối gỗ khô
Đồ gỗ mua lại, đồ mỹ nghệ, tượng gỗ là con đường lây lan phổ biến nhất.
Gỗ xử lý đúng quy trình khó bị mối cánh chọn làm nơi lập đàn.
Lớp sơn hoặc vecni kín làm mối cánh khó đục vào thớ gỗ để đẻ trứng.
Hạn chế mối cánh bay vào nhà vào mùa sinh sản.
Tìm hiểu thêm
- Mối gỗ ẩm (mối nhà) - loài phổ biến nhất, có đường đất đặc trưng.
- Dịch vụ diệt mọt gỗ - mọt cũng để lại bột gỗ, rất dễ nhầm với mối gỗ khô.
- Dịch vụ diệt mối tận gốc - khảo sát xác định loài trước khi chọn phương án.
Câu Hỏi Thường Gặp
Thấy bột gỗ rơi dưới tủ là mối gỗ khô hay mọt gỗ?
Hai loài này rất dễ nhầm. Mọt gỗ để lại bột mịn như phấn và lỗ tròn nhỏ mép sắc gọn. Mối gỗ khô để lại hạt phân khô, cứng, có hình dạng rõ ràng hơn bột mọt. Cách chắc chắn nhất là để kỹ thuật viên xem trực tiếp, vì cách xử lý hai loài khác nhau.
Mối gỗ khô có lây sang đồ gỗ khác trong nhà không?
Có. Khi đàn trưởng thành, mối cánh bay ra và có thể đục vào những món đồ gỗ khác trong cùng ngôi nhà để lập đàn mới. Vì vậy khi phát hiện một món đồ bị nhiễm, cần kiểm tra toàn bộ đồ gỗ còn lại chứ không chỉ xử lý riêng món đó.