Mối Gỗ Ẩm (Mối Nhà) - Loài Phá Hoại Công Trình Phổ Biến Nhất
Tóm tắt: Mối gỗ ẩm, thường gọi là mối nhà, có tên khoa học Coptotermes formosanus Shiraki thuộc họ Rhinotermitidae. Đây là loài gây hại công trình phổ biến nhất ở Việt Nam, phân bố gần khắp cả nước. Chúng làm tổ nơi ẩm, đắp đường đất để di chuyển và ăn rỗng gỗ từ bên trong nên rất khó phát hiện sớm.
Loài này phân bố ở đâu?
Trong nước: phân bố rất rộng, có mặt gần khắp cả nước trừ vùng núi cao, rừng ngập mặn và bãi cát ven biển. Loài này đã được ghi nhận tại nhiều tỉnh thành từ Bắc vào Nam, trong đó có Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Bình, Ninh Thuận, Nha Trang, Bình Dương và Thành phố Hồ Chí Minh (theo Nguyễn Đức Khảm, 1976).
Ngoài nước: Nhật Bản, Philippines, Đài Loan, Hawaii, Guam, Nam châu Phi và nhiều tỉnh phía nam Trung Quốc như Quảng Đông, Quảng Tây, Hải Nam, Phúc Kiến.
Nói cách khác, nếu bạn ở khu vực đồng bằng hoặc đô thị tại Việt Nam thì đây gần như chắc chắn là loài mối bạn sẽ gặp.
Đặc điểm hình thái từng đẳng cấp
Mối lính
Đầu và râu đầu màu vàng, hàm trên màu nâu đen, bụng màu trắng sữa. Nhìn từ trên xuống, đầu có hình trứng tròn, rộng nhất ở giữa đầu và thu hẹp về phía trước và sau. Thóp đầu gần như tròn. Râu đầu có 14 đến 16 đốt. Tấm lưng ngực trước bằng phẳng và hẹp hơn so với đầu.
Mối thợ
Đầu màu vàng, bụng màu trắng, đôi khi mỏng đến mức nhìn thấy được màu sắc bên trong ruột. Phần sau đầu hình tròn, phần trước mỏng hơn, chỗ rộng nhất của đầu nằm ở hốc râu. Râu đầu có 15 đốt. Bụng không phình to.
Mối cánh trưởng thành
Mặt lưng đầu màu nâu vàng thẫm; ngực và bụng màu vàng nâu, nhạt hơn phần đầu. Mặt bụng màu vàng, cánh màu vàng nhạt. Mắt kép gần như tròn. Đây là những cá thể bay ra khỏi tổ vào đầu mùa mưa để lập đàn mới.
Vì sao loài này nguy hiểm với công trình?
Một đàn trưởng thành có thể lên tới hàng trăm nghìn cá thể, tốc độ phá hoại nhanh hơn hẳn các loài mối khác.
Bề mặt gỗ nhìn còn nguyên trong khi ruột đã bị đục thành đường hầm - khi phát hiện thường đã hư hại nặng.
Nhờ đường đất, chúng đi từ tổ dưới nền lên tầng trên mà không cần lộ ra ngoài không khí.
Tổ chính đôi khi ở sân vườn hoặc nhà kế bên, khiến việc xử lý riêng trong nhà không dứt điểm.
Dấu hiệu nhận biết trong nhà
◆Đường đất trên tường
Ống đất nhỏ chạy dọc chân tường, khung cửa hoặc từ nền lên - dấu hiệu đặc trưng nhất của loài này.
◆Gỗ rỗng khi gõ
Gõ vào khung cửa, chân tủ, ván sàn nghe tiếng rỗng, ấn mạnh thấy mềm hoặc thủng.
◆Mối cánh bay vào đầu mùa mưa
Thấy nhiều cánh rụng dưới sàn hoặc bậu cửa sổ vào buổi tối.
◆Khu vực ẩm bất thường
Loài này ưa ẩm, thường xuất hiện gần nhà vệ sinh, bếp, chân tường thấm nước.
Xử lý loài này như thế nào?
Vì đàn đông và tổ thường nằm ngoài tầm với, phương pháp hiệu quả với loài này là bả lây nhiễm: đặt hộp nhử ngay trên đường mối đi để mối thợ mang hoạt chất về tổ. Tuyệt đối không xịt thuốc lên đường đất - mùi thuốc khiến đàn bịt đường cũ và mở đường mới ở vị trí khác, làm việc xử lý khó hơn.
Chi tiết quy trình có trong bài dịch vụ diệt mối tận gốc. Với công trình đang xây, biện pháp rẻ và bền hơn nhiều là phòng chống mối ngay từ nền móng.
Tìm hiểu thêm
- Mối gỗ khô - loài sống hẳn trong gỗ, không cần tiếp xúc đất, cách xử lý khác hẳn.
- Đặc tính sinh học của mối - cấu trúc đàn và vai trò từng đẳng cấp.
- Phân biệt mối và kiến - tránh nhầm lẫn khi mới phát hiện.
Câu Hỏi Thường Gặp
Mối gỗ ẩm và mối gỗ khô khác nhau thế nào?
Mối gỗ ẩm cần độ ẩm và thường giữ liên hệ với đất, đắp đường đất để di chuyển nên dễ nhận ra hơn. Mối gỗ khô sống hẳn bên trong khối gỗ, không cần tiếp xúc đất và không đắp đường đất, vì vậy khó phát hiện hơn nhiều. Hai loài này cũng đòi hỏi cách xử lý khác nhau.
Vì sao nhà tôi sạch sẽ mà vẫn bị loài mối này?
Mối không tìm đến vì nhà bẩn mà vì có nguồn thức ăn là gỗ và điều kiện ẩm phù hợp. Chúng đi từ tổ dưới đất, có thể ở sân vườn hoặc nhà kế bên, theo khe móng và mạch tường vào công trình. Vì vậy nhà mới xây, nhà sạch đẹp vẫn hoàn toàn có thể bị mối tấn công.